Każdy zna Morskie Oko, Hel i Połoninę Wetlińską. Ale Polska to nie tylko hity z pocztówek. To także dziesiątki cichych, trochę bajkowych zakątków, o których mało kto słyszał, a które potrafią zachwycić bardziej niż najbardziej oblegane atrakcje. Szukając materiału do dwóch tomów Niesamowitej Polski, objechaliśmy busem cały kraj i trafiliśmy na miejsca tak spokojne i nietypowe, że aż trudno uwierzyć, że są kilka godzin jazdy od domu.
Poniżej masz nasze ulubione ukryte perełki Polski: 10 nietypowych miejsc na weekend. Każde odwiedziliśmy osobiście, a przy każdym znajdziesz krótką ściągę: jak dojechać, gdzie zostawić auto i na ile czasu jechać.
Rusz w podróż z naszym nieszablonowym przewodnikiem!
Chcesz poznać więcej niesamowitych miejsc w Polsce? W naszych podróżach po Polsce szukamy miejsc nietypowych, rzadziej odwiedzanych przez turystów, i takich, za którymi kryje się jakaś ciekawa historia bądź tajemnica. W tym inspiracyjnym książko-albumie przedstawiamy 52 propozycje wycieczek – po jednej na każdy weekend w roku.
Ukryte perełki Polski w skrócie
| Miejsce | Region | Dla kogo | Ile czasu |
|---|---|---|---|
| Magurski Park Narodowy | Beskid Niski | rowerzyści, miłośnicy cerkwi | 1–2 dni |
| Schronisko Jaworzec i wsie bojkowskie | Bieszczady | szukający ciszy i gwiazd | 1 dzień + noc |
| Lasy Janowskie i Imielty Ług | Lubelskie | rowerzyści, rodziny | 1 dzień |
| Kamienne kręgi w Węsiorach | Kaszuby | fani tajemnic i historii | 1–2 godziny |
| Leśny biwak nad jeziorem Sumino | Kaszuby | kamper, przyczepa | 1–2 noce |
| Podlaski Przełom Bugu | Podlasie / Lubelskie | kamper, kajak | 1–2 dni |
| Kadyny | Warmia, Zalew Wiślany | spacer, historia | pół dnia |
| Starościńskie Skały | Rudawy Janowickie | piesi, fotografowie | pół dnia |
| Torfowisko Tarnawa | Bieszczady | rodziny, rowerzyści | pół dnia |
| Skit w Odrynkach | Podlasie | szukający wyciszenia | 2–3 godziny |
1. Magurski Park Narodowy – bardziej dziko niż w Bieszczadach
Beskid Niski zawsze był miejscem dla wtajemniczonych, a Magurski Park Narodowy to jego najcichsza część. To jeden z najmłodszych parków narodowych w Polsce (utworzony w 1995 roku): bukowo-jodłowe lasy, łąki, czyste potoki i szlaki, na których częściej spotkasz jelenia niż człowieka. Bieszczady trzydzieści lat temu? Mniej więcej tak.
Nasza ulubiona trasa rowerowa prowadzi z Krempnej czerwonym szlakiem do Ożennej, a z powrotem przez Grab i Kotań. Druga, krótsza, to przejazd spod Bacówki Polany do cerkwi w Olchowcu, około 4 km w jedną stronę. Po drodze mijasz dawne łemkowskie cerkwie: św. Kosmy i Damiana w Krempnej i w Kotani (dziś obie służą jako kościoły) oraz kolorową cerkiew św. Michała Archanioła w Świątkowej Wielkiej.
W praktyce:
- Bazą wypadową jest Krempna, tu zaczyna się nasza pętla rowerowa.
- Przy okazji zajrzyj na cmentarz wojenny nr 51 Rotunda z drewnianymi wieżami krytymi gontem.
- Najlepiej: od maja do października, gdy szutry są suche.
2. Schronisko Jaworzec i opuszczone wsie bojkowskie – jedno z najciemniejszych nocnych nieb w Polsce
Jaworzec to schronisko, do którego jedzie się nie po luksusy, tylko po klimat. Bacówka stoi na odludziu w Bieszczadach, na terenie, gdzie po nocy niebo jest tak ciemne, że Droga Mleczna wygląda jak malowana pędzlem. Weź latarkę czołową i zostań na noc. Warto.
Droga do schroniska prowadzi przez dawne wsie Bojków, górali wysiedlonych stąd w latach 1946–1947, ostatecznie w ramach akcji „Wisła”. Całe wioski wyludniły się z dnia na dzień. Zostały kamienne piwnice, krzyże i cerkwiska. Tuż przed bacówką odbij w lewo za tablicami: trafisz na piwnicę, do której można zejść, krzyż pańszczyźniany, a na końcu ruiny drewnianego domu i cerkwisko. To Bieszczady w najczystszej formie. Jaworzec trafił też do naszego zestawienia najpiękniejszych schronisk w polskich górach.
W praktyce:
- Auto zostaw na poboczu przy rozwidleniu dróg albo na parkingu przy szlabanie z zakazem wjazdu.
- Dalej rowerem około 10 minut albo pieszo około 20 minut, na końcu krótkie strome podejście.
- Po drodze miniesz Kalnicę z klimatycznym starym sklepem i dziką kamienistą plażą.
- Gdzie zjeść w okolicy: Paweł Nie Całkiem Święty, Oberża Biesisko.
3. Lasy Janowskie i Imielty Ług – tajga w środku Polski
W Lasach Janowskich można zapomnieć, że jest się w środku Polski. To jeden z największych kompleksów leśnych w kraju: sosny, stawy na dawnych bagnach i cisza, która aż dzwoni w uszach. Rezerwat Imielty Ług wygląda jak połączenie tajgi z bagiennymi terenami Kanady: drewniane groble, rozlewiska, punkty widokowe i mnóstwo ptaków.
W innej części parku, we wsi Szklarnia, jest ostoja konika biłgorajskiego, potomka dzikiego tarpana, który kiedyś żył w polskich lasach. A jak już się zmęczysz, park rekreacyjny Zoom Natury ma piaszczystą plażę, kąpielisko, plac zabaw i park linowy.
W praktyce:
- Auto zostaw na małym leśnym parkingu we wsi Gwizdów, dalej rowerem lub pieszo groblą do punktów widokowych.
- Kup lokalny miód: region słynie z tradycji pszczelarskich.
- Połącz z Roztoczem, to niedaleko (więcej w naszym wpisie o województwie lubelskim).
4. Kamienne kręgi w Węsiorach – kaszubska tajemnica sprzed dwóch tysięcy lat
Prawie dwa tysiące lat temu przez Kaszuby wędrowały skandynawskie plemiona Gotów. Zostawili po sobie kamienne kręgi i kurhany. Kręgi były prawdopodobnie miejscem spotkań starszyzny, a w kurhanach chowano zmarłych. W Węsiorach znajdziesz jedne z najlepiej zachowanych.
Wiele osób wierzy, że to miejsce mocy. Na drzewach wiszą kartki z „energetycznymi” instrukcjami, a nawet historia nieszczęść pewnej kobiety, która zabrała stąd kamień. Czy poczujesz moc? Nie wiemy. Klimat poczujesz na pewno.
W praktyce:
- Wystarczy godzina, dwie na spokojny spacer po lesie.
- Kamieni nie zabieraj (i to nie tylko z powodu klątwy).
- Więcej kręgów? Te w Odrach opisaliśmy w pierwszym tomie, a całą okolicę w zestawieniu Szwajcaria Kaszubska – najpiękniejsze miejsca.
5. Leśny biwak nad jeziorem Sumino – odludzie dla wtajemniczonych
To miejsce nie występuje w folderach turystycznych. I całe szczęście. Miejsce biwakowe nad jeziorem Sumino utworzyło Nadleśnictwo Lipusz: kilka stanowisk nad samą wodą, proste ławki i dwa pomosty.
Łazienki? Nie ma.
Tłumy? Też nie.
A widok jeziora o poranku wynagradza wszystko.
W praktyce:
- Leży tuż poza granicą Szwajcarii Kaszubskiej, więc łatwo połączyć je z Węsiorami.
- Bez sanitariatów, więc raczej dla samowystarczalnych kamperów i przyczep.
- Gdy tam byliśmy, opłata wynosiła 10–20 zł za noc w zależności od pojazdu. Aktualne zasady sprawdź w nadleśnictwie.
6. Podlaski Przełom Bugu – jedna z ostatnich dzikich rzek
Jeśli szukasz miejsca, gdzie poczujesz prawdziwą dzikość, jedź nad Bug. Na tym odcinku rzeka płynie bez betonowych umocnień, tworzy zakola, strome skarpy i naturalne piaszczyste plaże. To ważna ostoja ptaków, a o świcie nad wodą unoszą się mgły jak z filmu.
Naszym hitem jest Dzika plaża nad Bugiem: dojedziesz do niej szutrową drogą za Dworem Zaścianek. To ogromny teren, na którym zwykle stoi tylko kilka kamperów.
W praktyce:
- Warto zobaczyć rezerwat Szwajcaria Podlaska w Neplach i przejść ścieżkę przyrodniczą „Nadbużańskie Łęgi”.
- Najlepiej zwiedzać z kajaka, spływy organizuje wiele lokalnych firm.
- W dzikich miejscach nie śmieć, nie hałasuj i nie pal ognisk. Inaczej przestaną istnieć.
7. Kadyny – cesarska rezydencja na uboczu
Nad Zalewem Wiślanym, z dala od głównych atrakcji, leży niewielka wieś, która była letnią rezydencją cesarza Wilhelma II. Pałac otoczony parkiem, zabytkowe budynki gospodarcze, stara kuźnia: wszystko w zieleni i w ciszy, jakiej nie spodziewasz się po takim adresie.
Pospaceruj bocznymi uliczkami, wejdź na wzgórze do klasztoru franciszkanów, a potem przejdź leśną drogą obok starej, nieczynnej stacji kolejowej aż do plaży nad Zalewem.
W praktyce:
- Pół dnia wystarczy, a w okolicy jest kilka hoteli i restauracji w zabytkowych budynkach.
- Połącz z Fromborkiem: wzgórze katedralne, wieża wodna z punktem widokowym, ryba w porcie.
8. Starościńskie Skały – kawałek Australii w Rudawach Janowickich
Rudawy Janowickie nie są wysokie, ale mają coś, czego nie mają inne pasma: porozrzucane wszędzie granitowe skały. Starościńskie Skały to grupa ostańców w środkowej części Rudaw Janowickich, na terenie Rudawskiego Parku Krajobrazowego. Niektóre mają ponad 20 metrów, a na jednej stoi platforma widokowa. Poczuliśmy się tu jak w australijskim buszu. I spędziliśmy tu cały dzień, nie spotykając nikogo.
W praktyce:
- Pół dnia na spacer i widoki, cały dzień, jeśli dołożysz Kolorowe Jeziorka na południu parku.
- Kilkanaście kilometrów dalej, w Sobieszowie, jest Zamek Chojnik (około godziny szlakiem w górę) i wiele innych atrakcji z naszego wpisu Dolny Śląsk – 21 miejsc, które musisz odwiedzić.
9. Torfowisko Tarnawa – bieszczadzki koniec świata
Tarnawa to jedno z naszych ulubionych miejsc w Bieszczadach. Przez torfowisko prowadzą drewniane kładki, a widoki przypominały nam rozlewiska, przez które szliśmy na Alasce szlakiem Stampede Trail. Rzadkie mchy, torfowce, ptaki wodno-błotne i prawie zero ludzi.
W praktyce:
- Możesz dojechać autem na parking przy samym torfowisku. Kładki zaczynają się po obu stronach parkingu (tę po lewej łatwo przegapić).
- Wersja dłuższa: auto w Tarnawie Niżnej, dalej kilka kilometrów rowerem spokojnym asfaltem z pięknymi widokami.
- Jesteś w okolicy Jaworca? Zobacz też nasz przewodnik po najpiękniejszych miejscach w Bieszczadach.
10. Skit w Odrynkach – pustelnia na bagnach Narwi
Prawosławny skit św. św. Antoniego i Teodozjusza Kijowsko-Pieczerskich w Odrynkach to pustelnia mnichów na wysepce wśród rozlewisk Narwi. Ze wsią łączy ją około 800-metrowa drewniana kładka przez bagna, a sam spacer po niej jest najlepszym wprowadzeniem do tego świata. Pustelnię założył w 2009 roku archimandryta Gabriel (Giba), znawca ziół. Dziś spoczywa na jej terenie. Otoczony wodą skit przypomina małą twierdzę z fosą.
W praktyce:
- 2–3 godziny wystarczą, ale to idealny przystanek na trasie po Podlasiu.
- Połącz z Kruszynianami i Krainą Otwartych Okiennic (obie opisaliśmy w zestawieniu najpiękniejszych wsi i miasteczek w Polsce).
- Pamiętaj, że to miejsce modlitwy: skromny strój i cisza.
Jak zaplanować weekend w nietypowym miejscu w Polsce?
- Jedź poza weekendem, jeśli możesz. Większość tych miejsc w tygodniu jest zupełnie pusta.
- Łącz miejsca w pary. Węsiory + Sumino, Jaworzec + Tarnawa, Odrynki + Kruszyniany, Kadyny + Frombork.
- Weź rower. W Magurskim, Lasach Janowskich i w Tarnawie rower to najlepszy sposób, żeby zobaczyć więcej.
- Sprawdzaj aktualne zasady. Opłaty i regulaminy miejsc biwakowych zmieniają się z roku na rok.
Najczęstsze pytania
Jakie są najbardziej bajkowe miejsca w Polsce?
Z naszej listy najbardziej „bajkowo” wyglądają Starościńskie Skały, skit na bagnach w Odrynkach i rozlewiska Imieltego Ługu o świcie. Jeśli szukasz bajkowych wsi, zajrzyj do zestawienia najpiękniejszych wsi i małych miasteczek: Zalipie i Kraina Otwartych Okiennic wyglądają jak z ilustracji do baśni.
Gdzie pojechać na nietypowy weekend w Polsce?
Na krótki wyjazd najlepiej sprawdzą się Kadyny z Fromborkiem, Węsiory z biwakiem nad Sumino albo Starościńskie Skały z Kolorowymi Jeziorkami. Na dłuższy weekend: Bieszczady (Jaworzec i Tarnawa) albo Beskid Niski z rowerem.
Które z tych miejsc nadają się dla dzieci?
Lasy Janowskie (plaża i park linowy w Zoom Natury), kładki na Torfowisku Tarnawa i krótki spacer w Kadynach. Z nami wszędzie jeździła Gaja i żadne z tych miejsc jej nie znudziło.
Gdzie w Polsce przenocować kamperem na dziko?
Z tej listy: Dzika plaża nad Bugiem i leśny biwak nad Sumino. Pamiętaj o zasadach: nie śmieć, nie hałasuj, nie pal ognisk i sprawdzaj lokalne regulaminy.
Zobacz też
- Najpiękniejsze schroniska w polskich górach – 6, do których wracamy
- Najpiękniejsze wsie i małe miasteczka w Polsce
- Ukryte perełki Polski: 5 pomysłów na wakacje z dala od tłumów [film]
- 5 pomysłów na tygodniowe trasy po Polsce
Najpiękniejsze miejsca w Polsce rzadko mają parking na 500 aut i kolejkę do kasy. Zwykle mają szutrową drogę, brak zasięgu i ciszę. I właśnie po to warto tam jechać.
W dwóch tomach Niesamowitej Polski zebraliśmy 104 takie miejsca, po jednym na każdy weekend przez dwa lata.
Rusz w podróż z naszym nieszablonowym przewodnikiem!
Chcesz poznać więcej niesamowitych miejsc w Polsce? W naszych podróżach po Polsce szukamy miejsc nietypowych, rzadziej odwiedzanych przez turystów, i takich, za którymi kryje się jakaś ciekawa historia bądź tajemnica. W tym inspiracyjnym książko-albumie przedstawiamy 52 propozycje wycieczek – po jednej na każdy weekend w roku.
